^Top of Page

Nuacht

Is ábhar buartha do Gael Linn an méid atá á thuairisc faoin Ghaeilge ag Príomhchigire na Roinne Oideachais agus Scileanna, Harold Hislop.

Is ábhar buartha do Gael Linn an méid atá á thuairisc faoin Ghaeilge ag Príomhchigire na Roinne Oideachais agus Scileanna, Harold Hislop.
Gael Linn
8 Feabhra 2018
Thar am gníomhú ar easnaimh ó thaobh mhúineadh na Gaeilge de
Is ábhar buartha do Gael Linn an méid atá á thuairisc faoin Ghaeilge ag Príomhchigire na Roinne Oideachais agus Scileanna, Harold Hislop. * Ón eolas a bailíodh le linn 5,000 cigireacht idir 2013 agus 2016, deir sé nach bhfuil caighdeán múinte agus foghlama na Gaeilge sásúil i scoileanna go leor ag an bhunleibhéal agus ag an iar-bhunleibhéal. Tá tátail an Phríomhchigire ag teacht le taighde a rinne Gael Linn (Eanáir 2018) **. Mar sin, níl aon easpa tuairiscí anois ann ag dearbhú go bhfuil fadhbanna bunúsacha sa chóras oideachais maidir le teagasc/foghlaim na Gaeilge. Tá, is léir, easpa tola ag rialtais i ndiaidh a chéile gníomhú leis na fadhbanna seo a chur ina gceart. Ní léir an bhfuil go leor sa phlean gníomhaíochta don oideachas atá seolta ag An Aire Oideachais agus Scileanna, Richard Bruton, le dul i ngleic leis an staid dhíomách a chuir an príomhchigire in iúl níba luaithe an tseachtain chéanna.***
Bunscoileanna: Deir an Príomhchigire go raibh teagasc na Gaeilge “go han-mhaith nó níos fearr” in 12% (i gcomparáid le 27% don Bhéarla agus 33% don Mhatamaitic). 28% de na ceachtanna a bhí mí-shásúil ó thaobh na Gaeilge de (i gcomparáid le 4% ó thaobh Mata agus 7 % sa Bhéarla).
Iar-bhunscoileanna: Deir an Príomhchigire go raibh caighdeán foghlama na Gaeilge “an-mhaith” in 28% acu, i gcomparáid le 34% sa Bhéarla agus 41% sa Mhatamaitic. Bhí 21% de na ceachtanna Gaeilge a ndearnadh cigireacht orthu “níos lú ná sásúil” (i gcomparáid le 12% sa mhata agus 17% sa Bhéarla).
Measann Gael Linn go bhfuil sé thar a bheith díomách gur aithníodh na treochtaí seo chomh fada siar leis an tréimhse 2010-2012 agus nár tharla aon athrú chun feabhais ó shin. Is cinnte, ó thuairisc an Phríomhchigire agus ón méid a bhí i dtuairisc Gael Linn, go bhfuil gá le níos mó deiseanna d’oiliúint inseirbhíse do mhúinteoirí agus níos mó deiseanna úsáide na teanga do dhaltaí. Beidh ar An Roinn Oideachais agus Scileanna níos mó acmhainní teagaisc agus foghlama ar ardchaighdeán a chur ar fáil. Is gá fosta forbairt a dhéanamh ar an churaclam ag an bhunleibhéal agus níos mó taighde a dhéanamh ar an chur chuige d’iar-bhunscoileanna.
Maidir leis an tsonraíocht nua don Teastas Sóisearach, measann Gael Linn gur céim ar gcúl a bhí ann deireadh a chur leis an bhéaltriail (ó Mhí Mheán Fómhair 2017). Tá ar An Roinn Oideachais agus Scileanna éisteacht chothrom a thabhairt do thuairimí na múinteoirí Gaeilge ag an dara leibhéal ar labhair Gael Linn leo agus iad go mór i bhfách leis an bhéaltriail a choinneáil.
Is fada Gael Linn agus eagraíochtaí eile ag maíomh go bhfuil cur chuige níos éifeachtaí de dhíth sna coláistí oiliúna. Ní ar na hinstitiúidí oideachais atá an locht anseo ach ar an chóras é féin. Tá barraíocht de na hábhair oidí ag tosú ar chúrsa oiliúna gan chaighdeán sách ard Ghaeilge a bheith acu. Ón taighde atá déanta ag Gael Linn, is léir nach bhfuil go leor teagmhála ag ábhair oidí lena gcuid léachtóirí Gaeilge. Teastaíonn níos mó teagmhála leis an léachtóir teanga. Anuas air sin, bheadh níba mhó tréimhsí agus tréimhsí níb fhaide ar chúrsaí Gaeltachta ina chuidiú. Faoi láthair, bíonn ar na hábhair oidí íoc as na cúrsaí Gaeltachta a dhéanann siad agus bíonn an costas seo trom orthu.
Molann an Príomhchigire gur chóir do scoileanna níos mó deiseanna úsáide Gaeilge a aimsiú do dhaltaí ag an bhun agus ag an iar-bhunleibhéal. Cuireann Gael Linn réimse leathan deiseanna úsáide Gaeilge ar fáil d’fhoghlaimeoirí agus do theagascóirí na Gaeilge ar fud na tíre ag an bhun, ag an iar-bhun agus ag an tríú leibhéal; tá liosta feithimh ann le bheith páirteach sa scéim scoile Gaelbhratach. Leagann imeachtaí Gael Linn an bhéim i gcónaí ar an chumarsáid agus ar úsáid shultmhar a bhaint as an teanga. (Tá gach eolas faoin tacaíocht a thugann Gael Linn do mhúinteoirí agus d’fhoghlaimeoirí ar fáil ó www.gael-linn.ie.)
Ní mór don rialtas gníomhú chun cothrom na féinne a thabhairt don Ghaeilge sa chóras oideachais. Níl sé inghlactha go dteipfí ar chohórt eile daltaí. Mar oidhreacht fhónta ar Bhliain na Gaeilge, tá tús maith sa Ghaeilge tuillte ag óige na tíre.
* https://www.education.ie/ga/Foilseach%C3%A1in/Tuairisc%C3%AD-Cigireachta-Foilseach%C3%A1in/Tuarasc%C3%A1lacha-Treoirl%C3%ADnte-Meast%C3%B3ireachta/insp_chief_inspectors_report_2013_2016_executive_memo_ir.pdf
** Tuairisc ar an Ghaeilge sa Chóras Oideachais i bPoblacht na hÉireann le léamh anseo http://www.gael-linn.ie/nuacht?nid=665
*** Action Plan for Education 2018 An Roinn Oideachais agus Scileanna (2018)https://www.education.ie/en/Publications/Corporate-Reports/Strategy-Statement/action-plan-for-education-2018.pdf
Tuilleadh eolais: Gael Linn eolas@gael-linn.ie nó 01- 6751200


< Gach Nuacht