Oidhreacht

Bíonn toradh ar obair Gael Linn

D’oibrigh bunaitheoirí Gael Linn amach go luath nach raibh rath ar chultúr na ngearán. B’fhearr leo an chéad chéim a ghlacadh iad féin agus an chéim eile ina dhiaidh sin. Bíonn toradh ar obair Gael Linn an mana a bhí acu. Tá oidhreacht shaibhir chultúrtha a bhfuil tábhacht náisiúnta agus idirnáisiúnta ag baint léi tiomsaithe ag Gael Linn ón bhliain 1953.

Stair Gael Linn

Achoimre ar bhuaicphointí i scéal na heagraíochta

1953: Grúpa de iarchéimithe ón eagraíocht An Comhchaidreamh, agus abhcóide óg, Dónall Ó Móráin, mar cheann orthu, a bhunaigh Gael Linn i 1953. Bhí smaointe cinnte acu faoi cad ba ghá a dhéanamh chun an Ghaeilge a chur ar bhonn slán agus, thairis sin, bhí barúil láidir acu faoi conas a d'fhéadfaí teacht thar an tseanchonstaic - ganntanas airgid. Cuireadh tús le Linnte Peile, bunaithe ar chluichí Gaelacha. Craoladh clár raidió seachtainiúil urraithe ar Raidió Éireann, mar a tugadh ar an Stáisiún Náisiúnta Raidió an tráth sin. D’fhógair an clár torthaí na linnte gach seachtain agus chuir sé imeachtaí Gaeilge chun cinn ar fud na tíre. Síníodh Gníomhas Iontaobhais idir An Comhchaidreamh agus seisear a ceapadh ina gCaomhnóirí (Iontaobhaithe). Ba iad seo, i ndáiríre, an chéad Bhord de chuid Gael‑Linn.
1954
1955: Cuireadh tús le scéim scoláireachtaí Gaeltachta trí mhí do pháistí bunscoile. Chaith 32 páiste an téarma ón gCáisc go dtí an samhradh i gceantair éagsúla Gaeltachta. Bunaíodh amharclann Ghaeilge i Halla an Damer, ar Fhaiche Stiabhna i mBaile Átha Cliath. Amharclann leath‑ghairmiúil/amaitéarach, bunaithe ar obair dheonach a bhí inti.
1956: Cuireadh Oícheanta Seanchais ar bun i mBaile Átha Cliath mar chuid d’fhéile An Tóstal. Bhí scéalaíocht traidisiúnta agus amhránaíocht sean‑nóis ag croílár na n‑imeachtaí seo. Reáchtáladh na hoícheanta seo go bliantúil go dtí 1960.
1957: Cuireadh tús le sraith féilte drámaíochta Gaeilge. Mar thoradh air sin, bunaíodh An Chomhairle Náisiúnta Drámaíochta, eagraíocht a bhí dírithe ar dhrámaíocht Ghaeilge a chur chun cinn ar bhonn náisiúnta. Rinneadh cinneadh ionad próiseála éisc agus glasraí a bhunú i gCamas, i nGaeltacht na Gaillimhe. Ceannaíodh cúig bhád iascaigh chósta, a tugadh ar léas ceannacháin do na hiascairí áitiúla i gCarna.
1958: Ceannaíodh eastát 135 acra i dTeilinn, i ndeisceart Dhún na nGall. Áiríodh leis feirm chaorach agus muc, chomh maith le cearta iascaigh ar aibhneacha, lochanna agus Cuan Theilinne. Ba é príomhchuspóir an cheannacháin slí bheatha na n‑iascairí bradáin áitiúla a chosaint. Ceadaíodh do na hiascairí bradáin a ghabháil faoi cheadúnas ó Ghael‑Linn, agus rith teaghlach áitiúil an fheirm thar ceann na heagraíochta. Díoladh an fheirm agus na cearta iascaigh ar leithligh ina dhiaidh sin; cheannaigh Údarás na Gaeltachta na cearta iascaigh ar mhaithe le comhar‑chumann áitiúil. Bunaíodh Foras na Gaeilge, institiúid teagaisc, chun cúrsaí Gaeilge d’aosaigh agus do dhaoine óga a eagrú.
1959: Cuireadh Amharc Éireann, nuachtchlár seachtainiúil le tráchtaireacht Ghaeilge, ar fáil i bpictiúrlanna Rank ar fud na tíre, in áit na ndoiciméad gearr coicísiúil. Táirgeadh agus taispeánadh breis agus 260 eagrán thar thréimhse cúig bliana. Rinne Gael‑Linn aighneachtaí chuig an gCoimisiún Teilifíse, a bunaíodh chun moltaí a dhéanamh maidir le bunú na chéad stáisiúin teilifíse in Éirinn. Níor éirigh le hiarratas Ghael‑Linn an ceadúnas a fháil. Ina ionad sin, chinn an Rialtas comhlacht leathstáit a bhunú chun an tseirbhís nua a reáchtáil:Teilifís Éireann. Bunaíodh Cabaret Gael‑Linn, clár siamsaíochta ardchaighdeáin ina raibh ceol, amhránaíocht agus damhsa traidisiúnta. Cuireadh léirithe ar stáitse in óstáin agus in ionaid turasóireachta ar fud na tíre. Bunaíodh Coláiste Chomain, iar‑bhunscoil, i Ros Dumhach, i nGaeltacht iarthuaisceart Mhaigh Eo. Cuireadh comórtas díospóireachta trí Ghaeilge ar bun do scoileanna iar‑bhunscoile sa bhliain a cadúil 1959–1960.
1960: D’eisíodh Mise Éire, an chéad scannán lánfhada riamh i nGaeilge, agus an chéad scannán dá leithéid bunaithe ar phíosaí fíorthábhachtacha de nuachtchláracha cartlainne. Bhí ceol atá cáil mhór air anois le Seán Ó Riada mar thionlacan ann. Dhírigh an scannán ar throid na hÉireann ar son neamhspleáchais ón luath‑naoú haois déag go 1917. Rinneadh cinneadh infheistíocht a dhéanamh i monarcha próiseála feamainne, Tora Toinne Teoranta, ar nn Cheathrú Rua, i nGaeltacht na Gaillimhe.
1961: Cuireadh scéim bheachaireachta ar bun i nGaeltacht Chúil Aodha in iarthar Chorcaí agus i nGaeltacht Chorca Dhuibhne in iarthar Chiarraí. D’eisíodh Saoirse?, ag leanúint Mise Éire, scannán lánfhada eile, a chlúdaigh an tréimhse ó 1917 go 1922.
1962: Ceannaíodh leapacha oisrí i mBaile Chill Chiaráin, chun próiseáil éisc i gCarna a threisiú. Ceannaíodh réadmhaoin i mBaile an Fheirtéaraigh agus i nDún Chaoin, i nGaeltacht Chorca Dhuibhne, chun laethanta saoire Gaeltachta a fhorbairt. Ghlac Gael‑Linn cúram agus bainistíocht ar shiopa comharchumainn sa Rinn, i nGaeltacht Phort Láirge. Ionchorpraíodh an eagraíocht mar Gael‑Linn Teoranta, comhlacht faoi theorainn ráthaíochta gan scairchaipiteal.
1963: Ceannaíodh Inisfree Handknits Teoranta, comhlacht a tháirg éadaí láimhe cniotáilte traidisiúnta, chomh maith le siopa miondíola i mBaile Átha Cliath — The Donegal Shop, suite sa Creation Arcade / ar Shráid Grafton. D’eisíodh scannán teagaisc gearr ar scileanna peile Gaelaí, Peil. Mar fhiontar nua tiomsaithe airgid, cuireadh Biongó ar bun in áiteanna éagsúla i mBaile Átha Cliath agus in ionaid eile ar fud na tíre. Bunaíodh club óige do iarchomhaltaí a bhain tairbhe as scoláireachtaí Gaeltachta de chuid Gael‑Linn.
1964: Glacadh mór‑scair i gcomhlacht déantúsaíochta troscáin, John Hogg & Co. Ltd., a bhí ag trádáil faoin ainm Crannac, san Uaimh, Contae na Mí. Scaoileadh scannán teagaisc gearr ar scileanna iománaíochta, Christy Ring.
1965: Bunaíodh Coláiste Mhic Dara, coláiste samhraidh do scoláirí a ghnóthaigh scoláireachtaí trí mhí Gaeltachta ó Gael‑Linn, sa Cheathrú Rua, i nGaeltacht na Gaillimhe. Taispeánadh an gearrscannán Rhapsody of a River, a dhírigh ar fhorbairt shóisialta in Éirinn agus a coimisiúnaíodh ag Roinn Gnóthaí Eachtracha an ama, ag Féile Scannán Chorcaí.
1966: D’eisíodh An Tine Bheo, scannán cuimhneacháin speisialta ar Éirí Amach 1916, a choimisiúnaigh Coiste Iubhaile 1916, agus taispeánadh é i bpictiúrlanna ar fud na hÉireann. Bunaíodh Irlandia, comhlacht margaíochta speisialta chun troscán Crannac agus táirgí Éireannacha déantúsaíochta eile a chur ar an margadh sa Ríocht Aontaithe. Bunaíodh Miotalra, gnólacht miotalóireachta i gCarna, i gcomhpháirtíocht le comhlacht i mBaile Átha Cliath, a tharraing siar ón ghnó ina dhiaidh sin.
1967: Scaoileadh scannán gearr faoi fhéile cheoil thraidisiúnta, Fleá Cheoil, agus bhuaigh sé gradam ag Féile Scannán Bheirlín. Bunaíodh Cara-Chumann Gael-Linn, cumann cairdis, mar fheithicil infheistíochta. Ceannaíodh sciar tromlaigh i Glens of Antrim Tweed Co. Ltd. i gCushendall, Co. Aontroma.
1968: Ceannaíodh agus athchóiríodh Ósta John Devoy, teach tábhairne agus bialann cheadúnaithe i mBaile Sheáin, Contae Chill Dara. Ar iarratas ó Chlann na hÉireann, ghlac Gael‑Linn cúram ar bhrú, darbh ainm Brú na Mí, i nGaeltacht Bhaile Ghib i gContae na Mí. Reáchtáladh cúrsaí samhraidh ann ar feadh dhá bhliain. Bhí Gael‑Linn lárnach i mbunú comhfhiontair le Gaeltarra Éireann agus trí pháirtí eile i dtionscal na n‑óstán. Bunaíodh Gaeltearmann Teoranta leis an aidhm sraith óstán ardchaighdeáin a fhorbairt i gceantair Ghaeltachta, ag tosú le Ceathrú Uí Dhónaill, i gCiarraí. D’eisíodh Capallology, gearrscannán greannmhar faoi spóirt eachaíochta in Éirinn, a bhuaigh Gradam “Monaco” ag Féile Scannán na Bruiséile.
1969: Bunaíodh Slógadh, féile ealaíne don aos óg bunaithe ar chomórtas, ina raibh imeachtaí áitiúla agus craobh‑chomórtas náisiúnta mar bhuaicphointe. Áiríodh leis an bhféile dramaíocht, ceol, amhránaíocht, seanchas agus na healaíona físe. Dúnadh an siopa comharchumainn sa Rinn, agus rinneadh iarrachtaí cabhrú leis an bpobal áitiúil coiste forbartha áitiúil a bhunú. Cuireadh Irlandia le comhlacht margaíochta eile, Furniture Marketing Group Ltd., agus tugadh freagracht don chomhlacht nua as margaíocht throscán Crannac ar an margadh baile. Díoladh na réadmhaoin i mBaile an Fheirtéaraigh agus i nDún Chaoin le fear gnó áitiúil.
1970: Reachtáladh an chéad Slógadh Náisiúnta i gColáiste Phádraig, Droim Conrach.
1971: D’eisíodh Pobal, gearrscannán ar shaol agus ar phobal na hÉireann. Bunaíodh Eachtra, cúrsa samhraidh eachtraíochta do dhéagóirí Gaeilge, sa Cheathrú Rua, i gConamara. I measc na ngníomhaíochtaí bhí snámh, tarrtháil uisce, léarscáiliú, cadhcáil agus bádóireacht. Díoladh scaireanna Gael‑Linn i gCrannac.
1972: Díoladh Ósta John Devoy, an teach tábhairne agus bialann i mBaile Sheáin, Contae Chill Dara. Rinneadh socrú leis an Roinn Oideachais agus le Coiste Gairmoideachais Chontae Mhaigh Eo, lena nglacfadh an Coiste freagracht as feidhmiú agus maoiniú Choláiste Chomain mar ghairmscoil. Bunaíodh coiste bainistíochta, ina raibh ionadaithe ón Roinn, ón gCoiste Gairmoideachais agus ó Ghael‑Linn. Rinneadh socrú comhpháirtíochta nua le Gaeltarra Éireann agus le Portarlington Engineering Products Ltd. maidir leis an ngnó miotalóireachta Miotalra, i gCarna.Faoin socrú nua seo, tháinig Portarlington Engineering Products Ltd. i gceannas tromlaigh agus ghlac siad bainistíocht an ghnó ar láimh.
1973: D’eisíodh Mótar Mo Chroí, gearrscannán ar iompar in Éirinn. Taispeánadh Páistí ag Obair ag Féile Scannán Chorcaí, áit ar bhuaigh sé Gradam na Léirmheastóirí. Tugadh cuireadh ina dhiaidh sin don scannán páirt a ghlacadh i bhFéile Scannán Londan, agus fuair sé ainmniúchán Oscar i ndiaidh an taispeántais sin. Aistríodh an coláiste samhraidh Coláiste Mac Dara go Machaire Rabhartaigh, i nGaeltacht Dhún na nGall. Aistríodh Eachtra, an cúrsa samhraidh do dhéagóirí, chomh maith leis, go Gaeltacht Dhún na nGall – go Gort an Choirce. Roinneadh The Donegal Shop, an siopa miondíola i Creation Arcade / Sráid Grafton, Baile Átha Cliath, agus osclaíodh siopa ceoil nua, Fónódisc, sa chuid nua. Dhírigh an siopa nua ar cheol traidisiúnta agus ar cheol clasaiceach araon.
1974: D’eisíodh go poiblí dhá ghearrscannán: Páistí ag Obair, a bhuaigh gradaim, agus Poc ar Buile, scannán greannmhar faoi ghalf le tráchtaireacht ó Niall Tóibín. Chomh maith leis an gcúrsa Eachtra i nGaeltacht Dhún na nGall, eagraíodh an dara cúrsa i gCorca Dhuibhne, i nGaeltacht Chiarraí.
1975: Mar thoradh ar chomhlachas le Linguaphone, cuireadh cúrsa nua foghlama sa bhaile trí Ghaeilge ar fáil. Osclaíodh dara coláiste samhraidh i nGaeltacht Chorcaí Thiar, i mBaile Bhuime. Cheannaigh Gael-Linn ceithre phictiúrlann i mBaile Átha Cliath: an Cabra Grand, an Whitehall Grand, an Deluxe agus an Strand. Bhí trí cheann de na pictiúrlanna seo á n-úsáid ag Gael-Linn mar shuíomhanna biongó le blianta fada.
1976: Cuireadh comórtas díospóireachta trí Ghaeilge ar bun do mhic léinn tríú leibhéal. An Coláiste Tráchtála, Rath Maoinis a bhuaigh an chéad chraobh. A new debating competition for third level students was established, the first winners being The College of Commerce, Rathmines.
1977: Ceannaíodh Uimhreacha 26 agus 27 Cearnóg Mhuirfean, mar phríomhcheanncheathrú nua Gael‑Linn. Tar éis trí bliana taighde, arna chur i gcrích i gcomhar le hOllscoil na Gaillimhe, rinneadh cinneadh tús a chur le forbairt na leapacha oisrí i mBaile Chill Chiaráin, gar do Ros Muc i gConamara, a ceannaíodh ar dtús i 1962. Díoladh Pictiúrlann an Deluxe.
1978: I dtreo dheireadh na bliana, cuireadhdeireadh le cur chuige na linnte peile mar a bhí, agus bunaíodh struchtúr nua, Cairde Gael‑Linn, mar bhunús do chrannchur míosúil do chomhaltaí.
1979: Chuir an comhlacht teicstílí, Glens of Antrim Tweed Co. Ltd., i gCushendall, Contae Aontroma, deireadh lena thrádáil. Aistríodh siopa ceoil Gael‑Linn, Fónódisc, go háitribh nua ar Shráid an Diúc, i mBaile Átha Cliath.
1980: Tar éis leachtú Irish Record Factors, an ghníomhaireacht mórdhíola a bhí in úsáid ag Gael‑Linn chun a gcuid taifead féin a dháileadh, rinne Gael‑Linn cinneadh gníomhaireacht dáilte nua a bhunú i gcomhar le Mulligan Records. Bunaíodh An Coláiste Ard‑Rúnaíochta, coláiste rúnaíochta trí Ghaeilge, le soláthar a dhéanamh de rúnaithe oilte a bhí in ann feidhmiú trí mheán na Gaeilge. Dúnadh The Donegal Shop, an siopa miondíola i Creation Arcade ar Shráid Grafton, agus díoladh an léas ar an áitreabh. De réir chinneadh Údarás RTÉ deireadh a chur le cláir urraithe ar an tseirbhís raidió náisiúnta, craoladh clár raidió seachtainiúil Gael‑Linn don uair dheireanach ar an 29 Nollaig.
1981: Dúnadh siopa ceoil Gael‑Linn, Fónódisc, agus díoladh an léas ar na háitribh ar Shráid an Diúc, i m Baile Átha Cliath. Ionchorpraíodh an eagraíocht tacaíochta Cairde Gael‑Linn mar chomhlacht. D’eagraigh Gael‑Linn seimineár i mBaile Átha Cliath ar staid na dteangacha Eorpacha nach mbaintear mór‑úsáid astu, go háirithe i gcomhthéacs tuarascála a cuireadh faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa le gairid.
1982: Foilsíodh cáipéis bheartais ar an oideachas dar teideal The Future of the Irish Language in the Irish Education System. Thar thréimhse roinnt blianta, bhí an eagraíocht an‑ghníomhach i gcur chun cinn na dteangacha Eorpacha mionlaigh, agus bhí baill foirne de chuid Ghael‑Linn lárnach i mbunú Bhiúró na hEorpa do Theangacha nach mbaintear mór‑úsáid astu (European Bureau for Lesser Used Languages). Foilsíodh cáipéis bheartais eile ar raidió áitiúil, The Future of Irish Local Radio.Tharraing Mulligan Records siar ón socrú dáilte taifead le Gael‑Linn. Lean Gael‑Linn ar aghaidh ag dáileadh a lipéid féin agus lipéid eile.
1983
1984: Bunaíodh nuachtán seachtainiúil nua i nGaeilge, Anois, an chéad nuachtán tablóideach i nGaeilge agus an chéad cheann le húsáid iomlán dathanna. D’fhoilsigh Newspread Ltd. é. Bunaíodh cuideachta ar leith, Anois Teo. Díoladh an fheirm muc i Teileann, Co. Dhún na nGall. Bunaíodh an cúrsa Eachtra deireanach ar Oileán Acla. Bhí costais na gcúrsaí ró-ard sa chomhthéacs eacnamaíochta géar. Dúnadh An Coláiste Ard-Rúnaíochta freisin mar thoradh ar athrú polasaí ag AnCo.
1985
1986
1987: Seoladh foilseachán nua chun tacú le daltaí Ardleibhéil Ardteistiméireachta na Gaeilge, dar teideal Dréimire. Foilsíodh é i sé chuid thar an mbliain acadúil i gcomhar le Anois. Díoladh na leapacha oisrí i mBaile Chill Chiaráin, gar do Ros Muc i gConamara, le hÚdarás na Gaeltachta.
1988: Bunaíodh Coirm, tionscnamh a raibh sé mar aidhm aige siamsaíocht chultúrtha agus an Ghaeilge a chur ar fáil go rialta in ionaid éagsúla. Díríodh na hiarrachtaí tosaigh ar cheantar Bhaile Átha Cliath. Ceapadh Dónall Ó Móráin, bunaitheoir Gael‑Linn agus Bainisteoir Ginearálta lánaimseartha ón mbliain 1963, ina Chathaoirleach ar an gcomhlacht. Ceapadh Brian Mac Aonghusa ina Phríomhfheidhmeannach nua.
1989: Díoladh an iar‑phictiúrlann The Strand, a bhí in úsáid mar ionad biongó ag Gael‑Linn. Ag teacht le spéis leanúnach Ghael‑Linn sa Ghaeilge sna meáin chraolta, ceannaíodh scaireanna i Clare FM agus i Kerry Community Radio. Bunaíodh na stáisiúin tráchtála seo mar thoradh ar reachtaíocht nua a rinne libearálú ar an earnáil chraolta in Éirinn. Thug na sealúchais seo suíochán ar bhord bainistíochta gach stáisiúin do Gael‑Linn. Bunaíodh Gradam Gael‑Linn, duais bhliantúil don scoláire a ghnóthaíonn na torthaí is airde sa scrúdú Ardleibhéil (A‑Level) Gaeilge i dTuaisceart Éireann.
1990: Eagraíodh cúrsa samhraidh Gaeilge d’aosaigh i nGaoth Dobhair, i nGaeltacht Dhún na nGall.
1991: Ceapadh Baile Átha Cliath mar Chathair Chultúir na hEorpa don bhliain. Mar chuid de chlár imeachtaí na bliana, d’eagraigh Gael‑Linn ceolchoirm mhór san Olympia Theatre i mí Aibreáin. I measc na rannpháirtithe bhí Clannad, The Hothouse Flowers, Dónal Lunny agus a chairde, chomh maith le rannpháirtithe óga ó fhéile ealaíon Slógadh. Eagraíodh freisin éigse / scoil deireadh seachtaine, Féile Zozimus, i gceantar na Liberties i mBaile Átha Cliath, dírithe ar chultúr traidisiúnta na cathrach san ochtú agus sa naoú haois déag. Reáchtáladh an fhéile seo go bliantúil ar feadh ceithre bliana ina dhiaidh sin. Eagraíodh Tráth na gCeist Gael‑Linn, sraith tráthanna boird trí Ghaeilge do dhaltaí iar‑bhunscoile ar fud Thuaisceart Éireann. Eisíodh an scannán Mise Éire i bhformáid físe VHS.
1992: Craoladh Fios, tráth na gceist raidió trí Ghaeilge do scoileanna iar‑bhunscoile i dTuaisceart Éireann, arna eagrú ag Gael‑Linn, ar BBC Radio Ulster. Díoladh na cearta iascaigh i gCuan Theilinne agus sna haibhneacha agus lochanna áitiúla le Údarás na Gaeltachta. Ghlac Gael‑Linn cúram ar choláiste samhraidh Gaeltachta do dhéagóirí, Coláiste Ríocaird Bairéid, i nEachléim, i nGaeltacht thuaisceart Mhaigh Eo.
1993: Craoladh tráth na gceist raidió trí Ghaeilge do dhaoine fásta ar RTÉ Radio 1, arna eagrú ag Gael‑Linn, faoin teideal Ceist Agam Ort. Craoladh tráth na gceist raidió Gaeilge den chineál céanna do dhaoine fásta i dTuaisceart Éireann ar BBC Radio Ulster, arna eagrú ag Gael‑Linn, faoin teideal Freagair. Cuireadh sraith tráthanna boird trí Ghaeilge ar bun do dhaltaí bunscoile sinsearaí sa Phoblacht. Eagraíodh na himeachtaí seo sna blianta ina dhiaidh sin faoin teideal Spraoicheist. Ceannaíodh iar‑phictiúrlann mhór i gCrumlin, Baile Átha Cliath, The Crumlin Superbowl agus deineadh athchóiriú uirthi mar ionad biongó agus siamsaíochta. Chuir Gael‑Linn trealamh stiúideo ar fáil, ar chíos ainmniúil, do stáisiún nua raidió Gaeilge i mBaile Átha Cliath, Raidió na Life.
1994: Seoladh Staighre, foilseachán nua chun tacú le scoláirí Shóisearach Teastas na Gaeilge. Foilsíodh é i sé chuid thar an mbliain acadúil, ar an múnla céanna le Dréimire. Foilsíodh leabhrán dátheangach, Irish Works = An Ghaeilge ar do Shon Sa, a mhínigh buntáistí na Gaeilge do dhaoine óga ó thaobh oideachais, fostaíochta agus féiniúlachta de. I gcomhar le Dámhachtainí Scannán agus Físe na nÍosánach do scannánóirí óga, bhunaigh Gael‑Linn duaiseanna speisialta don scannán is fearr i nGaeilge agus don úsáid is fearr de cheol traidisiúnta Gaeilge i bhfuaimrian scannáin.
1995: Ceannaíodh dhá áitreabh in aice lena chéile ar Shráid Cecilia, i gceantar Temple Bar, Baile Átha Cliath, leis an aidhm ionad cultúir Ghaeilge a fhorbairt. Cuireadh clár speisialta ar fáil dar teideal An Enrichment Programme in Gaelic Studies, mar mhodúl roghnach do dhaltaí sinsearacha i scoileanna iar‑bhunscoile i dTuaisceart Éireann, áit nach raibh Gaeilge ar fáil de ghnáth. Bhí ocht léacht i mBéarla sa chlár ar ábhair ar nós: logainmneacha, sloinnte, traidisiún amhránaíochta Uladh, traidisiún Gaelach Protastúnach, agus forléargas ar stair na Gaeilge. Lean ceacht gairid Gaeilge gach léacht. Díoladh Inisfree Handknits Teo., an comhlacht a tháirg éadaí cniotáilte láimhe traidisiúnta.
1996: D’éirigh Brian Mac Aonghusa as oifig an Phríomhfheidhmeannaigh, agus ceapadh Herman Ó Briain ina ionad. Seoladh foilseachán nua, Céim, do dhaltaí a rinne staidéar ar Ghaeilge na hArdteistiméireachta gnáthleibhéal agus do dhaltaí Bliain Idirbhliana. Ba é seo an tríú teideal i sraith a foilsíodh i sé chuid gach bliain acadúil. Tar éis dó teipeadh conradh nua agus deontas gaolmhar a ghnóthú faoi phróiseas tairisceana arna riar ag Bord na Gaeilge, chuir an nuachtán Anois deireadh lena fhoilsiú. Lean na foilseacháin oideachais Dreimire, Staighre agus Céim ar aghaidh. Ar iarratas ón Roinn Oideachais agus Eolaíochta, bunaíodh cúrsa Gaeilge speisialta do mhúinteoirí bunscoile a bhí oilte lasmuigh den Stát.
1997: Mar gheall ar easpa tacaíochta stáit do lárionad Gaeilge i Temple Bar, díoladh na foirgnimh i Sráid Cecilia, i gcomhar le Óstlann Dubhlinne Teo., chun óstán agus ionad siamsaíochta Gaeilge a bhunú. Cuireadh Abair, comórtas labhartha i nGaeilge do dhaltaí iar-bhunscoile i dTuaisceart Éireann, i bhfeidhm. Athstruchtúradh feidhmiú fund-raising Cairde Gael-Linn, le líonra dlíodóra féin-fhostaithe ar fud na tíre.
1998: Cuireadh Féile Peile Gael‑Linn ar bun, féile spóirt trí lá do dhaltaí bunscoile ó scoileanna Gaeltachta agus scoileanna lán‑Ghaeilge. Áiríodh seisiúin oiliúna agus mion‑chomórtas sraithe san imeacht. Sna blianta ina dhiaidh sin, d’fhorbair an fhéile go dtí ceithre chomórtas peile (ceann i ngach cúige) agus comórtas iománaíochta amháin. Cuireadh cúrsa bunscileanna sna meáin trí Ghaeilge, Tús na Cumarsáide, ar fáil do dhaltaí Idirbhliana. Chlúdaigh an cúrsa faisnéis bhunúsach faoin bpreas clóite agus faoin gcraoltóireacht, chomh maith le bunghnéithe léiriúcháin clár raidió. I gcomhar le Údarás na Gaeltachta agus le Cumas Teo., eagraíocht forbartha pobail i Ros Muc, chomh‑urraíodh Gael‑Linn cúrsa drámaíochta do chlubanna óige Gaeltachta. Ghlac go leor clubanna páirt sa chúrsa, a chríochnaigh le sé drama Gaeilge a chur ar stáitse in Amharclann an Taibhdhearca, Contae na Gaillimhe.
1999: Ceannaíodh léas ar Uimhir 3 Sráid Dawsain, Baile Átha Cliath, leis an aidhm ionad Gaeilge le caifé agus seomraí ranga a oscailt ann. Chuir Gael‑Linn deireadh lena oibríochtaí biongó, agus lig sé na trí halla ar léas gearrthéarmach do ghnóthas biongó gairmiúil. Eagraíodh Lá Eolaíochta trí Ghaeilge do dhaltaí scoileanna lán‑Ghaeilge i dTuaisceart Éireann agus i gcontaetha teorann na Poblachta, i gcomhar leis an bPláinéadlann i gCathair Ard Mhacha. Soláthraíodh fuaimrian Gaeilge do cheann de na taispeántais closamhairc, chomh maith le comharthaíocht agus taispeántais trí Ghaeilge, bileoga oibre agus foireann treoraithe le Gaeilge.
2000: Osclaíodh an t‑Ionad Gaeilge agus caifé i Sráid Dawsain, Baile Átha Cliath, faoin ainm Trí D. Foilsíodh cáipéis nua bheartais oideachais, ina raibh moltaí suntasacha chun feabhas a chur ar theagasc na Gaeilge, go háirithe ag leibhéal na bunscoile. Díoladh ceanncheathrú Ghael‑Linn ag 26/27 Cearnóg Mhuirfean, Baile Átha Cliath, agus ceannaíodh foirgneamh nua mar cheanncheathrú ag 35 Sráid an Dáma. Chuir Gael‑Linn deireadh le heagrú díreach díospóireachtaí tríú leibhéal, agus dhírigh sé ina ionad sin ar thacaíocht a thabhairt do chumainn mhic léinn i gcoláistí éagsúla chun a gcuid díospóireachtaí Gaeilge agus imeachtaí eile a reáchtáil iad féin. Mar chuid de chomhfhiontar le Granada Learning, seoladh clár scríbhneoireachta idirghníomhach ar CD‑Róm, An Scríbhneoir Óg / Young Writer’s Workshop. Bhí ceithre leagan teanga san áireamh ar an diosca amháin — Gaeilge, Béarla, Fraincis agus Gearmáinis. Thug Gael‑Linn aistriúchán Gaeilge ar dhráma móréilimh Martin McDonagh, The Beauty Queen of Leenane, chuig Amharclann Samuel Beckett, Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, áit ar léiríodh é do lucht féachana lán‑tí thar chúig léiriú. Iarradh ar Ghael‑Linn cúram a ghlacadh ar Bhregchúirt Chearbhaill Uí Dhálaigh, competition córas cúirte bhréige trí Ghaeilge do mhic léinn dlí. Tharraing Gael‑Linn siar as Bord Bainistíochta Choláiste Chomain, i Ros Dumhach.
2001: Fuair Dónall Ó Móráin, bunaitheoir Gael-Linn, bás ar 11 Eanáir, 77 bliain d’aois. Eagraíodh sraitheanna lá eolaíochta Gaeilge cosúil leis an Armagh Planetarium ar Oileán Oxford, Lough Neagh. Foilsíodh polasaí Gaeltachta. Bhog an eagraíocht chuig a ceanncheathrú nua ar Shráid na Dame. Dúnadh Slógadh, féile ealaíon óige, agus bunaíodh trí chlár nua: – Siansa, comórtas do ghrúpaí ceoil traidisiúnta 12–19 bliain; – Seoid, comórtas amhránaíochta i nGaeilge 12–19 bliain; – Coirm, féile do bhunscoileanna ag léiriú drámaí trí Ghaeilge.
2002: Tháinig Antoine Ó Coileáin i gcomharbacht ar Herman Ó Briain mar phríomhfheidhmeannach ar Gael Linn.
2003
2004
2005
2006: Déanadh cinneadh an comórtas díospóireachta d’iarbhunscoileanna a roinnt ina dhá chuid agus tugadh ainmneacha nua dóibh, Comórtas Uí Chadhain do na scoileanna lán-Ghaeilge agus Comórtas an Phiarsaigh do na scoileanna eile.
2007: Bhásaigh Riobard Mac Góráin, duine de bhunaitheoirí Gael Linn
2008: Mar chomóradh 50 bliain ar an gcéad léiriú de dhráma Bhreandáin Uí Bheacháin An Giall sa Damer i 1958, rinne Aisteoiri Bulfin léiriú ar an dráma sa Damer ón 13 go 15 Meitheamh. Cuireadh tús le Bewleys@6!, imeacht míosúil i mBewley’s ar Shráid Ghrafton a thug ardán do cheoltóirí idir shean agus nua agus a reáchtáladh go hiomlán i nGaeilge.
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025

Ceol

Tá breis agus 300 foilseachán ceoil i gcatalóg Gael Linn. I measc na gceoltóirí a thaifead le Gael Linn tá Seán Ó Riada, Skara Brae, Mary Bergin, Dolores Keane, Clannad, Micheál Ó Súilleabháin, Peadar Ó Riada, Aoife Ní Fhearraigh srl.

Tá céatadán ard den cheol seo ar fáil anois ar ardáin dhigiteacha ar fud na cruinne. Tá cuid dó le digitiú go fóill. Déan cinn

Imeachtaí

Ar cheann de na gnéithe is tábhachtaí den oidhreacht a bhaineann le Gael Linn is é an líon ard daoine a bhí páirteach in imeachtaí Gael Linn agus a chuaigh ar aghaidh le héachtaí a dhéanamh sa saol poiblí agus sa saol príobháideach. Is cinnte go raibh, go mbíonn agus go mbeidh rath ar obair Gael Linn.

Ábhar Teagaisc

Gael Linn a rinne na taifid don chúrsa teagaisc Buntús Cainte agus cé gur foilsíodh mar chuid de chlár teilifíse ar RTÉ i lár na 60í den chéad seo caite tá rath ar na taifid seo go fóill agus iad ar fáil ar ardáin dhigiteacha ag Gael Linn.

Leanann obair Gael Linn ag tiomsú oidhreachta a thacaíonn le láidriú agus leathnú na Gaeilge. Tá sé seo déanta againn trí leabhair a fhoilsiú, ceol a thaifead, closleabhar a choimisiúnú, foilseacháin oideachasúla a fhorbairt agus ár láithreacht a mhéadú ar na meáin shóisialta.

Scannánaíocht

Tá traidisiún fada ag Gael Linn maidir le scannáin a fhorbairt. Tá 3 phríomhscannán úrnua, 34 gearrscannán agus os cionn 264 scéal nuachta ar fáil go sábháilte i gCartlann Institiúid Scannán Éireann (IFI). Bhí an-chlú ar Mise Éire, an chéad fadscannáin i nGaeilge a léirigh Gael Linn leis an stiúrthóir, George Morrison. I gcomhar le IFI beidh bailiúchán Amharc Éireann á chur ar fáil ar fud na cruinne i nGaeilge agus i mBéarla go luath. Tá an tábhacht ag ceannródaíocht Gael Linn sa scannánaíocht ó thaobh stair shóisialta na hÉireann ó 50í agus 60í an chéid seo caite ar aghaidh.

D’oibrigh Gael Linn le roinnt de mhórphearsana scannánaíochta na hÉireann ar nós George Morrison, Louis Marcus agus Colm Ó Laoighre.

Amharc Éireann